Anabolik Steroid: Gençlerde Yaygın Kullanım, Kısırlık ve Kalp Riskleri
Güncelleme tarihi: 3 gün önce
Anabolik steroid, kas kütlesini artırmak için reçetesiz kullanıldığında çoğu olguda sperm üretimini baskılar ve geçici kısırlığa yol açar; ancak kullanım bırakılırsa sperm üretimi çoğu erkekte 6-18 ay içinde geri döner. Kullanım süresi uzun ise ya da kullanıma genç yaşta başlanmış ise kalp, karaciğer ve ruh sağlığı üzerindeki riskler de belirgin biçimde artar.
Spor salonlarında "kür" adıyla kullanılan bu ilaçlar vücudun kendi hormon dengesini dışarıdan değiştirir; bu nedenle etkileri kaslarla sınırlı kalmaz, sperm üretimi, kalp, karaciğer ve ruh sağlığı da etkilenir.
Anabolik Steroid Nedir ve Neden Kullanılır?
Anabolik steroid, erkeklik hormonu testosteronun yapay türevlerine verilen genel addır. Tıpta testosteron eksikliği gibi belirli hastalıklarda hekim kontrolünde ve fizyolojik dozlarda kullanılır. Spor salonlarındaki kullanım ise bundan farklıdır: kas yapmak ve görünüşü değiştirmek amacıyla, çoğu zaman tedavi dozunun çok üzerinde ve birkaç ilacın birlikte alınmasıyla yapılır.
Endocrine Society'nin 2014 tarihli bilimsel bildirisi, performans artırıcı ilaç kullananların büyük çoğunluğunun profesyonel sporcu değil, spor salonuna giden sıradan kişiler olduğunu vurgular. Aynı bildiri bu kullanımı ölüm riskinde artışla ve kalp-damar, psikiyatrik, metabolik, hormonal, karaciğer ve böbrek hastalıklarıyla ilişkilendirir.
Anabolik Steroid ile Testosteron Tedavisi Aynı Şey mi?
Hayır. Testosteron tedavisi, kan testleriyle tanısı konmuş testosteron eksikliğinde hekimin belirlediği dozda yapılır ve düzenli izlenir. Steroid kötüye kullanımında ise doz, süre ve ilacın içeriği kontrolsüzdür. Bununla birlikte her iki durumda da dışarıdan verilen hormon beynin testislere giden sinyalini baskılar. Hormon değerlerinizi merak ediyorsanız cinsiyet hormonlarını anlattığım sayfada testlerin ne anlama geldiğini bulabilir, belirtilerinizi ücretsiz AndroScore ön değerlendirme aracıyla gözden geçirebilirsiniz; bu araç tanı koymaz.
Anabolik Steroid Kullanımı Gençler Arasında Ne Kadar Yaygın?
Anabolik steroid kullanımı sanıldığından çok daha yaygındır ve en çok genç erkekleri etkiler. Sagoe ve arkadaşlarının 187 çalışmayı birleştiren meta-analizinde dünya genelinde hayat boyu steroid kullanım oranı yüzde 3,3, erkeklerde yüzde 6,4 bulunmuştur (Annals of Epidemiology, 2014). Türkiye'den gelen veriler bu oranın spor salonlarında çok daha yüksek olabileceğini gösteriyor.
Antalya Eğitim ve Araştırma Hastanesi'nden Eraslan ve arkadaşlarının 2026 tarihli çalışmasında, hormon testi yapılan 161 erkek spor salonu kullanıcısının yüzde 35,4'ünde steroid kullanımına bağlı ağır hormon baskılanması saptanmıştır. Bu kullanıcıların yüzde 54,5'i 18-25 yaş arasındaydı. Örneklem hormon testi yaptıran kişilerden oluştuğu için bu oran tüm spor salonu kullanıcılarını yansıtmaz, ancak sorunun Antalya'daki boyutu hakkında fikir verir.
Gençler Anabolik Steroide Neden Yöneliyor?
Kowalik ve arkadaşlarının 2026 tarihli derlemesi, genç erkeklerde steroid kullanımının başlıca nedenleri olarak beden algısı kaygılarını, kas dismorfisini (kişinin kaslarını sürekli yetersiz görmesi) ve sosyal baskıyı sayar. Sosyal medyadaki "kısa sürede dönüşüm" görüntüleri bu baskıyı artırıyor. Muayenehanemde steroid kullanan gençlerin önemli kısmı, ilacın riskini değil yalnızca kas üzerindeki etkisini duymuş olarak geliyor.
Kara Piyasadan Alınan Anabolik Steroidler Neden Daha Tehlikeli?
İnternetten ya da spor salonu çevresinden alınan steroidin içeriği belirsizdir. Magnolini ve arkadaşlarının 5.413 numuneyi değerlendiren meta-analizinde kara piyasadaki steroidlerin yüzde 36'sı sahte, ek olarak yüzde 37'si standart dışı kalitede bulunmuştur (BMC Public Health, 2022). Ürünlerde etkin madde hiç bulunmayabiliyor, farklı bir madde ya da etikettekinden farklı doz çıkabiliyor. Kullanıcı aslında ne aldığını bilmiyor.
Anabolik Steroid Kısırlık Yapar mı?
Evet, anabolik steroid erkeklerde kısırlığın önemli ve önlenebilir nedenlerinden biridir. Dışarıdan alınan hormon beyindeki hipofiz bezinin LH ve FSH salgısını baskılar; testis içindeki testosteron düşer, sperm üretimi azalır ya da tamamen durur ve testisler küçülür. Tatem ve arkadaşları, dışarıdan verilen testosteronun neredeyse her erkekte sperm üretimini bozduğunu, bazılarında tamamen durdurabildiğini vurgular (World Journal of Men's Health, 2020).
Kısa süreli kullanım da güvenli değildir. İbiş ve arkadaşlarının Ankara ve Londra'da yaptığı çalışmada, 6 aydan kısa süre steroid kullanmış ve kullanımdan önce sperm değerleri normal olan 79 erkekte, başvuru anında yüzde 69,7'sinde menide hiç sperm olmaması ya da ağır sperm azlığı, yüzde 89,9'unda sertleşme sorunu saptanmıştır (BJU International, 2026). Menide sperm bulunmaması durumunu azospermi sayfamızda, sperm testinin nasıl değerlendirildiğini spermiyogram sayfamızda anlattım.
Anabolik Steroid Bırakılınca Sperm Üretimi Geri Döner mi?
Çoğu erkekte döner, ancak zaman alır. Shankara-Narayana ve arkadaşlarının çalışmasında kullanımı bırakan erkeklerde hormon ve sperm değerlerinin, testis hacmi dışında, hiç kullanmamış erkeklerle benzer düzeye geldiği görülmüştür; toparlanma 6-18 ay sürmüş, sperm üretiminin dönmesi ortalama 14,1 ay almıştır. Kullanım süresi uzadıkça toparlanma da yavaşlamıştır (Journal of Clinical Endocrinology & Metabolism, 2020).
Toparlanma herkeste tam değildir. İbiş ve arkadaşlarının çalışmasında hiçbir tedavi almayan erkeklerin 12. ayda yalnızca yüzde 58,6'sında sperm değerleri normale dönmüştür. Solanki ve arkadaşlarının derlemesine göre steroide bağlı meme büyümesinin (jinekomasti) kendiliğinden gerilemesi beklenmez (Endocrine Connections, 2023).
Anabolik Steroid Sonrası Kısırlıkta Tedavi Var mı?
Seçilmiş hastalarda hekim kontrolünde tedavi, toparlanmayı hızlandırabilir. İbiş ve arkadaşlarının çalışmasında 12. ayda sperm değerleri normale dönen hastaların oranı klomifen ve hCG birlikte verilenlerde yüzde 87,5, yalnızca klomifen verilenlerde yüzde 69,2, tedavisiz izlenenlerde yüzde 58,6 bulunmuştur. Bandura ve arkadaşlarının 2026 tarihli derlemesi ise bu ilaçların standart bir protokolü olmadığını ve spor çevrelerinde hekim denetimi olmadan "kür sonrası tedavi" adıyla kullanılmasının ayrı riskler taşıdığını vurgular. Erkek kısırlığında uygulanan tedavi seçeneklerini erkek infertilitesi tedavisi sayfamızda bulabilirsiniz.
Steroid Kullanımının Kalbe ve Diğer Organlara Zararları Nelerdir?
Anabolik steroidin en ciddi zararları kalp ve damarlar üzerinedir. Danimarka'da Windfeld-Mathiasen ve arkadaşlarının 1.189 steroid kullanıcısını ortalama 11 yıl izlediği çalışmada, genel nüfusla karşılaştırıldığında kalp krizi riski 3,0 kat, kalp kası hastalığı (kardiyomiyopati) riski 8,9 kat, kalp yetmezliği riski 3,6 kat yüksek bulunmuştur (Circulation, 2025).
Horwitz ve arkadaşlarının çalışmasında steroid kullananlarda ölüm oranı kullanmayanların 3 katı bulunmuştur (Journal of Internal Medicine, 2019). Baggish ve arkadaşlarının uzun süreli kullanıcılarla yaptığı çalışmada kalbin pompalama gücü (ejeksiyon fraksiyonu) steroid kullananlarda ortalama yüzde 52, kullanmayanlarda yüzde 63 bulunmuş; kullananların kalp damarlarında daha fazla plak birikimi saptanmıştır (Circulation, 2017). Eraslan ve arkadaşlarının Antalya çalışmasında steroid kullanan gençlerde karaciğer enzimleri, kan yoğunluğu (hematokrit) ve kreatinin yüksek, "iyi kolesterol" (HDL) düşük çıkmıştır.
Anabolik Steroid Ruh Sağlığını Etkiler mi?
Etkiler. Mersin'den Karagün ve Altuğ'un 2024 tarihli çalışmasında steroid kullanan vücut geliştiricilerde depresyon ve kaygı puanları kullanmayanlara göre anlamlı olarak yüksek bulunmuş; 25 kullanıcının 7'sinde depresif belirtiler saptanmıştır, kullanmayan grupta ise hiçbir katılımcıda saptanmamıştır (Annals of Medicine, 2024). Endocrine Society bildirisi, kullanım bırakıldığında ortaya çıkabilen yoksunluk sendromuna da dikkat çeker.
Anabolik Steroid Cinsel İşlevi ve Görünümü Nasıl Etkiler?
Horwitz ve arkadaşlarının çalışmasında sivilce, meme büyümesi ve sertleşme sorunu steroid kullanıcılarının yüzde 10'undan fazlasında görülmüştür. Kas yapmak için başlanan ilaç, paradoks biçimde, cinsel isteği ve sertleşmeyi bozabilir; bu etki çoğu zaman ilacın bırakıldığı dönemde belirginleşir. Sertleşme sorununun diğer nedenlerini ve tedavisini sertleşme sorunu ve tedavi seçenekleri yazımda ele aldım.
Steroid Kullanan Bir Genç Ne Yapmalı ve Hangi Testler İstenir?
İlk adım kullanımı bırakmak ve bunu hekiminizden saklamamaktır. Steroid kullandığınızı söylemek sizi suçlu konumuna düşürmez; doğru testlerin istenmesini sağlar.
Değerlendirme genellikle LH, FSH ve testosteron gibi hormon testlerini, sperm testini ve gerekirse kalp değerlendirmesini kapsar. Ailesi bir gencin kısa sürede aşırı kas kazandığını, sivilcelendiğini ya da öfke patlamaları yaşadığını fark ederse, suçlayıcı değil destekleyici bir dille konuşmak daha etkilidir.
Çocuk sahibi olmayı planlayan ve geçmişte steroid kullanmış bir erkek, deneme sürecine başlamadan önce sperm testi yaptırmalıdır. Sperm üretiminin ağır baskılandığı durumlarda bile kalıcı kayıp çoğu erkekte görülmez; ancak bekleme süresi ve tedavi kararı kişiye göre değişir. Azospermiyle ilgili ayrıntılı bilgiyi azospermi bilgilendirme sitemizde de bulabilirsiniz.
Anabolik Steroid Hakkında Sık Sorulan Sorular
Bir Kür Anabolik Steroid Kısırlık Yapar mı?
Kısa süreli kullanım da sperm üretimini ciddi biçimde baskılayabilir. İbiş ve arkadaşlarının BJU International'da yayımlanan 2026 tarihli çalışmasında, 6 aydan kısa süre steroid kullanan ve öncesinde sperm değerleri normal olan 79 erkeğin yüzde 69,7'sinde menide sperm yokluğu ya da ağır sperm azlığı saptanmıştır. Bu baskılanma çoğu erkekte geri döner, ancak toparlanma aylar sürer.
Anabolik Steroidi Bıraktıktan Sonra Ne Kadar Sürede Baba Olunabilir?
Süre kişiden kişiye değişir. Shankara-Narayana ve arkadaşlarının Journal of Clinical Endocrinology & Metabolism'de yayımlanan 2020 tarihli çalışmasında hormonal ve sperm toparlanması 6-18 ay sürmüş, sperm üretiminin geri gelmesi ortalama 14,1 ay almıştır. Kullanım süresi uzadıkça toparlanma da gecikmiştir. Bu nedenle çocuk planlayan erkeğin önce sperm testi yaptırması gerekir.
Doktor Kontrolündeki Testosteron Tedavisi de Sperm Üretimini Düşürür mü?
Evet, dışarıdan verilen testosteron hekim kontrolünde de olsa sperm üretimini baskılayabilir. McBride ve Coward'ın Asian Journal of Andrology'de yayımlanan 2016 tarihli derlemesi, hem testosteron tedavisinin hem de steroid kullanımının beyin-testis eksenini baskılayarak sperm üretimini azalttığını vurgular. Çocuk sahibi olmak isteyen erkeklerde tedavi seçimi bu nedenle ayrıca planlanır.
Anabolik Steroid Kalp Krizine Yol Açar mı?
Riski belirgin biçimde artırır. Windfeld-Mathiasen ve arkadaşlarının Circulation dergisinde yayımlanan 2025 tarihli Danimarka çalışmasında, 1.189 steroid kullanıcısında 11 yıllık izlemde kalp krizi riski genel nüfusa göre 3,0 kat, kalp kası hastalığı riski 8,9 kat yüksek bulunmuştur. Risk genç yaşta da geçerlidir ve kullanım süresiyle artar.
Anabolik Steroide Bağlı Meme Büyümesi Geçer mi?
Çoğu zaman kendiliğinden geçmez. Solanki ve arkadaşlarının Endocrine Connections'ta yayımlanan 2023 tarihli derlemesine göre steroid bırakıldıktan sonra testis küçülmesi ve sperm üretimi aylar-yıllar içinde toparlanabilirken, meme büyümesinin (jinekomasti) gerilemesi beklenmez. Horwitz ve arkadaşlarının çalışmasında bu sorun kullanıcıların yüzde 10'undan fazlasında görülmüştür.
İnternetten Alınan Anabolik Steroidin İçeriği Güvenilir mi?
Hayır. Magnolini ve arkadaşlarının BMC Public Health'te yayımlanan 2022 tarihli meta-analizinde, 5.413 kara piyasa numunesinin yüzde 36'sı sahte, ek olarak yüzde 37'si standart dışı kalitede bulunmuştur. Ürünler etiketinde yazmayan maddeler içerebilir ya da hiç etkin madde içermeyebilir; bu da yan etkilerin öngörülmesini imkânsız hale getirir.
Bu içerik yalnızca bilgilendirme amaçlıdır, tanı ve tedavi yerine geçmez. Şikâyetiniz varsa hekiminize başvurun.
İletişim
Op. Dr. Niyazi Umut Özdemir · Üroloji Uzmanı
Adres: Fener Mah. Bülent Ecevit Bulv. No:23 Kanyon Plaza K:4 D:7, Muratpaşa / Antalya
Telefon: 0242 323 17 77
WhatsApp: 0505 525 24 22
Web: UZ Fertil web sitesi
Çalışma saatleri: Pazartesi-Cuma 09:00-17:30, Cumartesi 09:00-12:00
ORCID: 0000-0002-6457-4770
Kaynaklar
Pope HG, Wood RI, Rogol A, et al. Adverse health consequences of performance-enhancing drugs: an Endocrine Society scientific statement. Endocr Rev. 2014;35(3):341-375.
Sagoe D, Molde H, Andreassen CS, et al. The global epidemiology of anabolic-androgenic steroid use: a meta-analysis and meta-regression analysis. Ann Epidemiol. 2014;24(5):383-398.
Eraslan A, Arslan G, Acik M, Arslan G. Effects of anabolic-androgenic steroids on blood parameters in Turkish male gym participants: a comparison of users and non-users. J Ethn Subst Abuse. 2026;25(3):762-776.
Kowalik K, Harasny P, Kaliczyńska L, et al. Non-medical use of exogenous testosterone and anabolic-androgenic substances in young men: health, psychological, and fertility consequences. Front Endocrinol. 2026;17:1781416.
Magnolini R, Falcato L, Cremonesi A, et al. Fake anabolic androgenic steroids on the black market: a systematic review and meta-analysis on qualitative and quantitative analytical results found within the literature. BMC Public Health. 2022;22(1):1371.
Tatem AJ, Beilan J, Kovac JR, Lipshultz LI. Management of Anabolic Steroid-Induced Infertility: Novel Strategies for Fertility Maintenance and Recovery. World J Mens Health. 2020;38(2):141-150.
İbiş MA, Yap T, Satchi M, et al. Post-cycle therapy after short-term anabolic-androgenic steroid use: comparative outcomes in recreational bodybuilders. BJU Int. 2026;137(1):154-165.
Shankara-Narayana N, Yu C, Savkovic S, et al. Rate and Extent of Recovery from Reproductive and Cardiac Dysfunction Due to Androgen Abuse in Men. J Clin Endocrinol Metab. 2020;105(6).
Solanki P, Eu B, Smith J, et al. Physical, psychological and biochemical recovery from anabolic steroid-induced hypogonadism: a scoping review. Endocr Connect. 2023;12(12).
Bandura A, Furka S, Hromníková D, et al. Clomiphene Citrate in off-Label Post-Cycle Therapy: Mechanisms, Efficacy and Diagnostic Challenges in Endocrine Recovery Following Anabolic Steroid Use. Andrology. 2026.
Windfeld-Mathiasen J, Heerfordt IM, Dalhoff KP, et al. Cardiovascular Disease in Anabolic Androgenic Steroid Users. Circulation. 2025;151(12):828-834.
Horwitz H, Andersen JT, Dalhoff KP. Health consequences of androgenic anabolic steroid use. J Intern Med. 2019;285(3):333-340.
Baggish AL, Weiner RB, Kanayama G, et al. Cardiovascular Toxicity of Illicit Anabolic-Androgenic Steroid Use. Circulation. 2017;135(21):1991-2002.
Karagun B, Altug S. Anabolic-androgenic steroids are linked to depression and anxiety in male bodybuilders: the hidden psychogenic side of anabolic androgenic steroids. Ann Med. 2024;56(1):2337717.
McBride JA, Coward RM. Recovery of spermatogenesis following testosterone replacement therapy or anabolic-androgenic steroid use. Asian J Androl. 2016;18(3):373-380.
Son gözden geçirme tarihi: 18 Ekim 2026
Yorumlar